Vorige week stuurde ik een appje naar een goede vriendin met een adviesvraag. “Ik moet weer in een nieuw boek beginnen, welke zou jij nemen?”. Aan het appje had ik een foto toegevoegd met de omslagen van 4 boeken. Haar reactie: “Ik zou de biografie over Etty Hillesum nemen”.  

Etty Hillesum stierf er in 1943.

In de prachtige biografie, geschreven door Judith Koelemeijer, leren we een jonge talentvolle vrouw en haar directe omgeving, familie en vrienden kennen. Op diverse momenten had Etty de kans om onder te duiken of te vluchten. Ze koos ervoor om te blijven. Als ze vluchtte zou iemand anders haar plaats innemen op weg naar een onvermijdelijk einde. Haar godsbeleving was inmiddels zo sterk geworden dat ze vrede had met zichzelf en dat zou verstoord worden als ze onderdook.

Ze ging werken voor de Joodse Raad onder meer in het doorvoerkamp Westerbork. De alom geprezen TV-serie over de Joodse Raad heb ik nog niet gezien. Gisteren begon ik aan de eerste aflevering. Fantastisch dat je dit zo terug kunt zien. Echter, al na 10 minuten stopte ik met kijken. Het werd me te veel.

“Ik heb daar (Westerbork, JM) zo sterk ervaren, hoe iedere atoom haat, aan deze wereld toegevoegd, haar onherbergzamer maakt, dan zij al is.”

Met dit alles in mijn rugzakje trek ik de wandelschoenen weer aan. Mijn doel ligt niet ver: Het Museum 1940 – 1945, aan de Nieuwe Haven. Over Dordrecht tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ik weet er weinig van. Mijn vriend Hans vertelt er wel eens over. Hij vervult een belangrijke rol bij het vastleggen van wat er in Dordrecht gebeurde tijdens de Tweede Wereldoorlog. Van verzet tot collaboratie.

De jongste broer van mijn vader, Ome Jan, schreef later in zijn boekje over mijn opa hoe de familie door de oorlog is gekomen. Het komt allemaal weer boven…

Mijn vader was dienstplichtig soldaat toen Duitsland Nederland binnenviel, gelegerd bij de pontonniers aan de Buiten Walevest. Ome Co was vanwege de mobilisatie opgeroepen (bij de Marine) en lag ook ergens gelegerd in Dordrecht. Met een handvol kogels per soldaat kreeg vader de opdracht Dordrecht te verdedigen. Hij schoot een paar bootjes lek om te voorkomen dat ze nog van nut konden zijn voor de Duitsers en om te voorkomen dat hij in handen van de Duitsers viel dook hij onder bij zijn ouders in de Oranjelaan.

Eigenlijk is het allemaal te veel voor zomaar één column.

Mijn vader moest eens weten dat zijn zoon nu een appartement heeft betrokken aan de Buiten Walevest, waar hij ooit in de kazerne de loop van zijn geweer poetste en dat handjevol kogels in zijn broekzak stopte.