De film ‘Familiar Touch’ is het regiedebuut van Sarah Friedland, vanaf donderdag 25 september dagelijks te zien in Filmtheater De Witt. Ruth, een geweldige rol van Kathleen Chalfant, woont alleen en is bezig met waar ze goed in is: eten klaarmaken. Ze verkeert in de veronderstelling dat ze een broodje klaarmaakt voor een date. Ze zoekt in haar kledingkast naar passende kleding. De date blijkt haar zoon te zijn. Hij komt haar ophalen en brengt haar naar het verzorgingshuis Bella Vista, die ze eens zelf heeft uitgezocht, mocht het een keer nodig zijn…. Dat alles weet ze niet meer. Ze is in de war en het lukt niet meer om zelfstandig te wonen.

‘Coming of age’
In het verzorgingshuis krijgt ze een mooie warme plek, die ze niet direct als zodanig ervaart. Door de warmte en liefdevolle aandacht voelt ze zich snel thuis. Mooi is het moment dat ze weer terug is op haar favoriete werkplek, de keuken. Ze wijst haar begeleiders naar een stoel en maakt een heerlijke sandwich voor hen klaar, een sandwich die later aan alle bewoners wordt opgediend. De film gaat natuurlijk over verval, de regisseur noemt het een ‘coming of old age’ film. Het verval associëren we doorgaans met treurigheid en wanhoop. Ruth voelt zich geregeld ook niet fijn, maar toch overheerst het gevoel dat Ruth zich in haar nieuwe omgeving snel thuis voelt en op haar manier kan genieten van de dingen die ze nog wel kan en van de mensen in haar omgeving. Geen grootse gebeurtenissen meer maar momenten van stilte en rust, drijvend in een zwembad, dansend met haar zoon bijvoorbeeld.

Niet alles raak je kwijt
Vraag er eens naar en iedereen heeft wel een ervaring in zijn of haar directe omgeving als het om dementie gaat. Een familielid, een buur.
mijn opa uit België had een paar jaar mijn dementerende oma verzorgd. Na haar overlijden kwam hij naar Dordrecht en woonde in bij mijn tante en soms bij ons. Een vrolijke man die we er graag bij hadden. Ook hij ontkwam niet aan de sloophamer in zijn hoofd. Als een muziekkorps in de televisie voorbij marcheerde bleef hij het korps volgen langs de muur. Hij bleef genieten van een lekker luchtje, een gladgeschoren kin en van onze aanwezigheid. Mijn vader heeft de honderd jaar net niet gehaald en raakte een jaar voor zijn overlijden danig in de war. Het laatste half jaar was geen pretje voor hem. Na het overlijden van mijn moeder kon hij niet meer in hun eigen appartement blijven. Vasculaire dementie was de diagnose. Hij werd 97 jaar. Een jaar voor zijn overlijden vroeg hij me nog: “Jacques, zou ik nog iets kunnen leren?”. Hij had moeite met het verval van lichaam en vooral geest. De Wereld draait door ging te snel en de woordpuzzel, anders nooit een probleem, kreeg hij niet altijd meer volledig ingevuld… Ik adviseerde hem te proberen te genieten van wat nog wel goed ging en minder te treuren om wat hij kwijt raakte.
Een oudere schaakvriend van me is behoorlijk dement geraakt, maar hij kan nog schaken als in zijn jonge jaren en speelt Mozart, Schubert en Liszt op de piano, uit zijn hoofd. Op dat soort momenten is het leven nog zo de moeite waard.

‘Het hart wordt niet dement’
Er zijn zoveel mooie films en boeken waar het verval door de ouderdom en leven met dementie wordt getoond. Nog vorig jaar genoten we in de bioskoop van ‘De terugreis’, een mooie Nederlandse film, en ‘Memory’, een film over vroeg-dementie. Gaat ‘Familiar Tough’ over de ontroerende relatie tussen een moeder en haar zoon. In de film‘The Father’(2020)zien we vader Anthony (een geweldige Anthony Hopkins) die bij zijn dementie wordt begeleid door zijn dochter. En laat ik dan ook ‘Still Alice’ (2014) noemen, met Jullian Moore in de hoofdrol. Beiden wonnen ze een Oscar voor beste hoofdrol.
In al deze films ervaren we de zorg en het verdriet. Daarnaast zien we ook wat er nog wel kan en dat er nog zo veel is. Huub Buijssen beschrijft in zijn boek ‘Het hart wordt niet dement’ overtuigend dat met het dementeringsproces niet alles verloren gaat en dat menselijke gevoelens en verlangens behouden blijven. ‘Familiar Touch’ is er de vertaling van in de vorm van een ontroerende en toch hoopgevende speelfilm.

Te zien in Filmtheater De Witt:
Familiar Touch, regie van Sarah Friedland
Met: Kathleen Chalfant, H. Jon Benjamin, Carolyn Michelle, Andy McQueen