Het Dordrechts Museum toont in februari 2026 het iconisch schilderij ‘The Dort’ samen met andere hoogtepunten van Turner uit het Yale Center for British Art.

Het pad van een chroniqeur van het Dordtse culturele leven loopt vaak via onverwacht spannende wegen en boeiende landschappen. Na een paar dagen van flinke productie had ik behoefte aan ‘even languit thuis voor de buis’. Ik koos voor een biopic, Mr Turner over het leven van de Engelse schilder William Turner. Tien jaar geleden was deze film nog te zien in  het Dordtse filmtheater.
En laat nu gisteren door mijn digitale brievenbus op mijn digitale deurmat een persbericht vallen van het Dordrechts Museum die in 2015 ook in het filmtheater geprogrammeerd stond, Mr Turner, waarbij het museum een tentoonstelling aankondigt met onder meer Turner’s werk…
Danig onder de indruk van de kwaliteit van de persberichten van het museum voel ik geen enkele drang om daar nog eens een stevige schep bovenop te doen. Het enige wat ik wil toevoegen aan het bericht is dat ik me kan voorstellen dat het Museum in samenwerking met bekende partners als het filmtheater ook nu weer een boeiend ‘randprogramma’ samenstelt. De tentoonstelling van Ary Scheffer en de Franse Romantiek kende ook deze succesvolle formule.
Onderdelen zouden dan kunnen zijn de film ‘Mr. Turner’ en nieuwe opvoering van het theaterstuk ‘Een ander licht’ van theatergroep De Kale, dat enkele jaren ook geleden werd opgevoerd in het kader van de tentoonstelling over Albert Cuyp. Daarin ontmoetten William Turner en zijn grote inspiratiebron Albert Cuyp, hoewel geen tijdgenoten, elkaar.

Het is een homecoming van formaat: het beroemde schilderij Dort or Dordrecht: The Dort Packet-Boat from Rotterdam Becalmed (1818) van Joseph Mallord William Turner (1775–1851) komt in februari 2026 naar de stad die de kunstenaar inspireerde. 
De wereldberoemde Britse schilder bezocht Dordrecht voor het eerst in 1817 en werd diep geraakt door het spel van licht op het water, de bedrijvigheid in de havens, de verstilling in de atmosfeer. Deze indrukken vormden de basis voor het schilderij dat nu – ruim twee eeuwen later – voor het eerst naar de plek komt waar Turner zijn inspiratie vond. Dankzij een bijzondere samenwerking met het Yale Center for British Art in New Haven (VS) komt dit meesterwerk, samen met een tiental andere werken van Turner uit de Paul Mellon Collection in Yale, naar Dordrecht. Nooit eerder was deze verzameling van topstukken in Nederland te zien.

Turners werk is zeldzaam in Nederland. Afgezien van Whalley Bridge and Abbey (langdurig bruikleen aan Dordrecht) en één schilderij in Museum de Fundatie, bevinden zich geen andere schilderijen van de Britse meester in Nederlandse collecties. Het YCBA, opgericht in 1977 dankzij de vrijgevigheid van Yale-alumnus en filantroop Paul Mellon, bezit de grootste collectie Britse kunst buiten het Verenigd Koninkrijk. Deze omvat uitzonderlijke werken van Turner, van vroege romantische rivierlandschappen tot de radicaal abstracte zeegezichten uit zijn laatste jaren. Deze tentoonstelling biedt een unieke kans om het betoverende werk van de grootste Engelse romantische schilder te ervaren.

Voorrecht

“We zijn verheugd om samen te werken met het Dordrechts Museum en hoogtepunten uit de Turner-collectie van het Yale Center for British Art te delen,” zegt Martina Droth, Paul Mellon Director van het YCBA. “Het is een waar voorrecht om deze bijzondere werken voor het eerst aan het Nederlandse publiek te tonen, zeker op een plek die Turner inspireerde tot een van zijn meest gevierde schilderijen.”

Water & Licht

De tentoonstelling presenteert Turner als de ultieme schilder van het water. Het spel van water en licht was voor Turner een onuitputtelijke bron van artistieke inspiratie. Hij ving de schoonheid van schilderachtige rivieren en confronteert ons met de immense kracht en gevaren van de wilde zee. Als schilder van het moderne leven tijdens de industriële revolutie legde Turner zowel de schoonheid en potentie als de gevaren van water vast. Water als vriend én vijand. Hij was zich continu bewust van de kwetsbare positie van de mens tegenover de krachtige natuur.

Dort vormt het middelpunt van het eerste deel van de tentoonstelling, aangevuld met andere werken uit de Paul Mellon Collection van het YCBA – waaronder het indrukwekkende Wreckers – en werken uit de eigen collectie van het Dordrechts Museum. Uiteraard is ook Aelbert Cuyp vertegenwoordigd, als Turners grote inspiratiebron.

Nicky Assmann

Turner vormt het eerste deel van het tweeluik Water & Licht. Het tweede deel brengt het verhaal naar het heden met kunstenaar Nicky Assmann (1980). Ook zij verbeeldt zowel de schoonheid als de dreiging van de natuur. Assmann maakt dynamische lichtprojecties die het kleurenspel van de elementen aanwakkeren door in te zoomen op waterspiegelingen en de gloed van de zon. Terwijl je als bezoeker traditiegetrouw tegenover een kunstwerk staat – een schilderij waar de natuur binnen de lijst verschijnt – stap je bij Assmann van top tot teen in een ruimtelijk landschap.

In het hart van haar presentatie staat de overweldigende kinetische sculptuur The Abysses of the Scorching Sun: een telescoop annex lichtkanon. Dit apparaat volgt de baan van de zon, real-time, real space, en kaatst het licht terug. Het verglijdt monumentaal over de muren, de vloer en het plafond en neemt het publiek op in een veelkleurige roes die betoverend is, maar ook vragen oproept over de intense machten, krachten en kwetsbaarheden van het klimaat.

Unieke ervaring

Water & Licht toont hoe kunstenaars door de eeuwen heen gefascineerd blijven door de elementen water en licht. Wat in de zeventiende eeuw vorm kreeg via Aelbert Cuyp en andere Nederlandse schilders, zet zich in dit tweeluik voort via Turner naar het hedendaagse werk van Nicky Assmann. De combinatie van historische meesterwerken, zeldzame Turner-schilderijen en baanbrekende hedendaagse kunst maakt deze tentoonstelling tot een unieke ervaring.

Het tweeluik Water & Licht. Hoogtepunten uit het Yale Center for British Art is te zien van 8 februari 2026 tot en met 14 juni 2026

Deze tentoonstelling wordt mogelijk gemaakt door het Yale Center for British Art en de Dr. Lee MacCormick Edwards Charitable Foundation.