Wat ben ik blij dat Wolfgang Amadeus Mozart zijn geniale muzikaliteit koppelde met grote vernieuwende ideeën. Op zijn dertigste componeerde hij het ‘Kegelstatt – Trio’, een muziekstuk voor een bezetting die op dat moment uniek was: Piano, klarinet en altviool. De naam is voor de muziekgeschiedenis niet zo heel relevant. Mozart was een liefhebber van biljart en kegelen. De klarinet bestond nog niet zo lang, maar Mozart was direct gegrepen door het instrument. Het meest bekende stuk, speciaal voor de klarinet geschreven, is zonder enige twijfel het klarinetconcert in A, KVV 622, van de grote componist. Mozart kreeg veel navolgers. Onder meer Robert Schumann en Max Bruch schreven prachtige stukken voor klarinet, piano en altviool. 
Een paar eeuwen later, om precies te zijn in 2004, vonden drie enthousiaste Dordtse muzikanten elkaar: Karin Dolman (altviool), Caecilia Boschman (piano) en Thea Rosmulder (klarinet). Het Pelgrim Trio was geboren. Jawel, we plaatsen deze ontmoeting op een bijzondere tijdbalk…
En wat is het mooi om dit trio regelmatig binnen de Dordtse grenzen te mogen horen. Altijd spat het enthousiasme er vanaf. Samen muziek maken, vaak muziek die niet voor de hand ligt en redelijk onbekend, is hun grote drijfveer. En altijd slaat de vonk over.
Op de website van Karin Dolman las ik een omschrijving van het trio waar ik helemaal achter sta: “Three elegant ladies seduce the audience with delicate teamwork, taking their personal pilgrimage to the edges of the musical world. Travel along and experience moments of overwhelming dynamics, breathtaking serenity and spirituality presented by the Pilgrim Trio with humor and charm.”

Op reis
Het is iets van alle tijden: kunstenaars die hun land moeten verlaten omdat de leiders van het land hen als een bedreiging beschouwen. Het grootste nog recente voorbeeld is uiteraard de vlucht van duizenden muzikanten, schrijvers, kunstenaars voor het Naziregime. De vrijheidsdrang die gepaard gaat met het scheppen van kunstwerken past vaak niet in het straatje van machthebbers. In Duitsland werd het begrip ‘Entartete’ Kunstgeïntroduceerd.
Geïnspireerd door dit gegeven stelde het Pelgrimstrio een programma samen: ‘Pilgrim Songs’. Muziek van componisten die min of meer gedwongen hun land moesten verlaten voor hun veiligheid en in het nieuwe land een eigen stem vertolkten.
Zaterdagavond, 15 november presenteerde het trio het programma in de Trinitatiskapel. Muziek van componisten die hun land verlieten.

Yukali
De eerste componist die op het menu stond was Kurt Weill. We kennen Weill onder meer de ‘DreiGrosschenoper’, binnenkort weer te zien in de Nederlandse theaters… Na zijn gedwongen vertrek uit Nazi – Duitsland kwam hij in het begin van de jaren 30 in Parijs terecht. Ook in Parijs componeerde hij met veel succes muziek en liederen. Zo schreef hij voor het toneelstuk Marie Galante uit 1934 van Jacques Deval een muzikaal intermezzo. Een paar jaar later schreef een Franse acteur en vakbondsleider er een tekst op. Dit lied werd bekend onder de naam Yukali. Onlangs, tijdens een concert van het muziekgezelschap ‘Ars Musica’, werd het lied nog gezongen. Een tango waarbij je niet stil kunt blijven zitten. Het lied gaat over een gedroomd eiland, waar de liefde te vinden zou zijn. Alleen, het eiland blijkt niet te bestaan. Het Pelgrim-trio had geen zangeres nodig om deze droomwereld in de Trinitatiskapel te doen herleven. Hier toch maar de (Nederlandse) tekst:


YOUKALI
Tekst Roger Fernay, muziek Kurt Weill 

(Het was) midden op de oceaan 
Dat mijn boot, de storm doorstaan, 
Mijn liefde, mijn ziel vergaan,
Op zoek ging naar een melodie 
Voorbij de wereld, voorbij
De dood en de vallei
Waar wij leefden jong en vrij
In een of ander Youkali… 

Youkali, (het is) het land van onze dromen 
Youkali, waar zilveren rivieren stromen 
Youkali, het land waar geliefden samenkomen 
Zonder melancholie 
Op zoek naar magie
Naar poëzie, het is Youkali ! 

Youkali
Het is de nacht waarin de zon altijd schijnt 
Youkali
Het is de boot die aan de horizon verdwijnt 
Het is de bevrijding
Van pijn, van ons moegestreden hart
De verlossing
Van (deze) eeuwigdurende smart
Youkali, het land van onze dromen 
Youkali, waar geliefden samenkomen 

Maar het is een droom, fantasie 
Er is geen Youkali ! 

Geloof me, ik heb geen spijt
Het is de wereld die misleidt
Maar mijn ziel, mijn ziel zoekt nog altijd 
Naar een zuiv’re melodie 

Ernest Bloch
De Joodse componist Ernest Bloch, geboren in Zwirtserland (1880) verliet in 1916 het door oorlog en vervolging geteisterde Europa om zich voor de rest van zijn leven in de Verenigde Starten te vestigen. Na een periode waar zijn Joodse achtergrond zich sterk in zijn muziek manifesteerde ontwikkelde hij een persoonlijke muziektaal. Het leidde tot prachtige muziek, waaronder een concertino voor fluit, altviool of klarinet en strijkorkest. Het zit in de genen van de dames van het Pelgrim – trio om toch daarmee aan de slag te gaan. De fluitpartij ging naar Thea Rosmulder, altviool bleef altviool, en Caecilia Boschman mocht de partij van een heel strijkorkest op haar piano spelen. Uiteindelijk heeft ze 10 vingers en 88 toetsen… Dat moet goed te doen zijn!! En uiteraard werd het weer een feest voor de oren!
“Wanneer we tot een karakterisering van Blochs muziek moeten komen telt natuurlijk allereerst het Joodse aspekt. In het algemeen geldt dat Blochs muziek hartstochtelijk en opgewonden is, maar ook getuigt van mystiek en een sterke verbeeldingskracht.” Schreef mijn leermeester en muziekcriticus Wim Brandse lang geleden…
Jaren geleden begon ik met een lijstje van mijn favoriete muziekstukken. Ik heb nu dankzij het fenomeen van de speellijst van Spotify een groeiende longlist met muziek die ooit bij mijn begrafenis gespeeld mag worden. Inmiddels een lijst waar je meer dan 10 begrafenissen mee kunt organiseren. Ernest Bloch staat er al een tijdje op.

Vondsten
De overige componisten waarmee het Pelgrimstrio op reis gingen waar ik graag nog over zou willen schrijven zijn Paul Juon, Edward Menukyan en Hans Gal. Echter, mijn terugblikken zijn doorgaans al te uitvoerig, met het gevaar dat lezers de eindstreep van mijn artikel niet halen. Wil niet zeggen dat de muziek waar ik verder niet op het teruggekeken minder de moeite waard zou zijn geweest. Zeker niet! Met enige moeite heb ik direct na afloop bij thuiskomst een fraaie speellijst gemaakt via mijn Spotify account van de Pilgrim Songs.
Een speellijst waar ik de komende weken nog graag naar terug zal keren:

Kurt Weill                    Yukali
Ernest Bloch               Concertino
Paul Juon                    Four Miniatures
Edwar Manukyan       Homeland from far Away
Hans Gal                     Trio

Gehoord zaterdag 15 november 2025  in de Trinitatiskapel:
Pelgrim trio met het programma: Pilgrim Songs
Caecilia Boschman: piano
Karin Dolman: altviool en viool
Thea Rosmulder: klarinet